W wiekach XV—XVIII obok produkcji cechowej i nakładu wykształciła się równolegle istniejąca trzecia forma organizacji produkcji — manufaktura. Była ona pomostem między rzemiosłem a przemysłem fabrycznym. Manufaktura zaczerpnęła z rzemiosła oparcie całego procesu wytwarzania na pracy ręcznej, jednak praca w manufakturze scentralizowanej odbywała się już nie w indywidualnym warsztacie wytwórcy, lecz w zakładzie należącym do przedsiębiorcy. Początkowo podobnie jak w warsztacie rzemieślniczym — każdy pracownik sam wytwarzał cały produkt. Stopniowo w manufakturach następował podział pracy. Zastosowanie kooperacji złożonej w miejsce kooperacji prostej pozwalało na znaczne zwiększenie wydajności Read more…
Komentarze są wyłączone // Add Comment
Wraz z rozwojem fabryk zwielokrotniło się zapotrzebowanie przemysłu na siłę roboczą, a równocześnie liczne rzesze rzemieślników, którzy nie wytrzymywali konkurencji ze znacznie tańszą produkcją maszynową utraciły środki do życia. W ogromnej większości zostali oni stopniowo przekształceni w proletariat fabryczny, którego cechą podstawową był brak możności zdobycia środków do życia drogą inną niż poprzez sprzedaż swej siły roboczej. Rzemieślnicy decydowali się więc na pójście do pracy w fabrykach dopiero w momencie, gdy warsztaty nie mogły już zapewnić im nawet minimum egzystencji. Read more…