Zrewolucjonizowaniu metod produkcji przez wprowadzenie maszyn narzędziowych musiało również towarzyszyć rozwiązanie problemu ich napędu. W małych warsztatach rzemieślniczych, a nawet manufakturach kwestia napędu była rozwiązywana przez wykorzystanie siły ludzkiej, czy też siły koni, wiatru lub wody. Wraz z zastosowaniem maszyn gwałtownie wzrosło zapotrzebowanie na urządzenia napędowe. Sprawa ta wystąpiła szczególnie ostro w rozwijającym się kopalnictwie węglowym. Przy stosowaniu nowoczesnych metod wytopu żelaza niezbędny był wzrost wydobycia węgla, który można było osiągnąć tylko przez budowę nowych kopalń i pogłębianie starych. Na przeszkodzie stała jednak woda podskórna. W okresie gdy wydobycie węgla było małe, budowano kopalnie stosunkowo płytkie, z których wydobywano wodę wiadrami przy pomocy kołowrotów albo pomp, napędzanych siłą koni. W 1702 r. w jednej z kopalń angielskich używano do tego celu 500 koni. Zwielokrotnienie zapotrzebowania na opał rodziło jednak potrzebę wykorzystania głębszych pokładów i pogłębiania szybów, a tym samym znalezienia skutecznego sposobu usuwania wody zalewającej chodniki i sztolnie.
Szukano więc tu nowych rozwiązań. W 1698 r. powstała pierwsza instalacja parowa przeznaczona do odwadniania kopalń, była ona jednak mało praktyczna. W ciągu kilku następnych lat powstał szereg dalszych konstrukcji opartych na wykorzystaniu siły pary. Jedną z najbardziej udanych była maszyna skonstruowana w 1712 r. przez T. Newcomana, którą wykorzystano do napędzania pomp odwadniających. Wadę jej stanowiło to, że nie nadawała się do napędu maszyn obrotowych. Ogromnym krokiem naprzód było zbudowanie przez J. Watta w 1769 r. znacznie wszechstronniejszej i bardziej udanej technicznie nowej maszyny parowej, która w 1781 r. została przystosowana także do napędzania maszyn o ruchu obrotowym. Od tej chwili zaczął się triumfalny pochód napędu parowego, który zastosowano również do poruszania mechanicznych młotów w kuźniach, w młynach zbożowych, w maszynach przędzalniczych, w fabrykach maszyn itd. Znalazł on także zastosowanie w transporcie.
Maszyna parowa zyskiwała stale naznaczeniu. W połowie XIX w. w Anglii w przemyśle włókienniczym używano już maszyn parowych o mocy 71 tys. koni mechanicznych, gdy łączna moc innych stosowanych źródeł energii wynosiła tylko około 11 tys. koni mechanicznych. Użycie maszyny parowej jako silnika w przemyśle włókienniczym pozwoliło dopiero na pełne wykorzystanie możliwości, jakie dawała mechanizacja. Zastosowanie maszyny parowej umożliwiło również odwadnianie kopalń i pozwoliło na znacznie sprawniejsze wydobywanie węgla, co w efekcie zwiększyło dostawy nowego paliwa. Maszyna ta stała się podstawą rozwoju nowoczesnego przemysłu fabrycznego, w którym królowała przez prawie cały wiek XIX, zwany przez historyków gospodarczych wiekiem pary.
Tags: kopalnie, Maszyna parowa, Watt